Descrizione

LA PRIMA CARTA DI ISCHIA, delineata ed incisa da Mario Cartaro nel 1586 su informazione cartografiche fornitegli da Giulio Iasolino. In alto al centro, sotto il bordo superiore, e inciso il titolo: Insula Aenaria Hodie Ischia. Nel riquadro in alto a sinistra, con lo stemma del casato Feltria della Rovere, la dedica: Ill.mae et Excell.mae D. Isabellae Feltriae de Ruvere Bisiniani Principi Iulius iazzolinus S.P.D. Multos fore arbitreor Ill.ma et Excell.ma Princeps, qui meum hoc schema, et de Balneis opus usque adeo non probent ut etiam reprehensione dignum putent: quando quidem in Universu[m] eos omnes damna[n]t, qui post plurimus, celeberrimosa auctores novi aliquid de Balneis te[n]tare hoc tempore, aut scribere audent Nam supervacaneum esse putant quae dudum ab alijs scripta sunt, eaiteru[m] repetere, temerariu[m] putare, aliquem se quicquam videre, quo dilli oculatissimi no[n] viderint. Quoru[m] sane[m] cogitatio, et oratio me no[n] magnopere mouet, sed potius animus suoe synceritatis sibi probe co[n]scius nihil horrescit, nihil quae pavitat. Eterum cu[m] celeberrima piscis scriptoribus Ischia Insula fuerit quae ab Homero…a Strabone a Plinio Aenaria nu[n]cupatur, incolas olim habuit ditissimos quando quidem Insulae tellus anrifossionu[m] et terrae frugu[m] feracissima fuit. Veru[m] quniam apud antiquos et neotericos scriptores, qui de hac Insula meminere, ut inter alios auctor est Ioannes Clysius, no[n] nisi decem et octo in ea praesidia naturalia numera[n]tur, cu[m] tame[m] revera quinquaginta nove[m] hucusque a nobis reperta, examinata et experta proesidia fuerint. Quoru[m] quadraginta quidem, et unu[m] ab alijs forsan omissa, seu poenitus incognita sine id temporis iniuria acciderit, sine locor[um] cluvioribus, et ince[n]dijs aut bellor[um] ruinis, quas plurimas misera Italia et praecipue haec Insula sup[er]irorbus temporibus passa fuit, Strabone et Pontano testibus sive novis nunc terre[m] et naturae eruptionibus emerserint, nos certe[m] omniu[m] primi illa hoc tempore deteximus, ac illustravimus siquidem sudatoria decem et novem humanis corporibus saluberrima, quinque medicatas arenas ad saburrationu[m] usu[m] toto orbe celeberrimas, et triginta quinque calidos medicatos fontes pro innumeris morbor[um] generibus profliga[n]dis preciosissimos reperimus et novis quidem exp[er]im.tis de cora.nimus interalios Doiani, seu Ulmitelle balneum quod ad auriu[m] nariumq[uae] morbosas affectiones cuna[n]das principem locu[m] tenet, cuius miram uim atque profectu[m] probe novit Ex.ta tua in suis maleaffectis naribus praeter opinione[m] doctissimor[um] alior[um] medicor[um]. Ill.ma et Ex.ma Catharina Urisna Scaleae Princeps simili et peiori nariu[m] morbodiu vexata et ab alijs medicis derelicta no[n] sine magna omnium admiratione in eodem balneo curata fuit, ut sane iure merito hoc in posteru[m] balneu[m] Principu[m] dici mereatur. Ne igitur post hac locus adeo[m] celebris et divinae providentiae ac naturae insignis, atque tantor[um] praesidior[um] naturaliu[m] auxilio, tamquam tutissimus salutis portus obsolescat et obscuretur Insulae totius imaginem hanc, et descriptionem paravimus. Praesertim cu[m]videamus male Ieona huius saluberrimae, pulcherrimae q[uam] Insulae a neotericis scriptoribus, quos Insularios vocant, omissam, et tamen verissimum est, ha[n]c Insula[m] inter viginti quinque fere alias, quas huius Neapolitani Regni numerant locor[um] magnitudine, coeli cleme[n]tia, soli foecu[n]ditate, mineris, et fodinis auri, argenti, aluminis, salis, chalcanti, et reru[m] aliar[um] plurimar[um] quas in nostro opere satius explicavimus, optimis generosissimisq[uam] Vinis, praesertim sorbines, ac graecis reliquas omnes lo[n]go intervallo superare Supersu[n]t etia[m] num Cumanorum ruinae Vestigia: Namq[uam] si scriptoribus credimus, eretrie[n]ses simul et Caladenses ab et ubora venientes, huc applicuerunt et Pythecusas primo postea Cumas habitarunt unde Virgilius 6: Aen: et ta[n]dem Euboicis Cumaru[m] allabitur oris. In medio I.